Faqja kryesore Karta ditore e yjeve Ngjarjet astronomike 2011 IYA2009 Videotrailer Flug über Marsoberfläche Astronomi Fizikė e grimcave elemntare (Fizikė bėrthamore) Saturni Artikuj Lajme mė tė reja nga Astronomia


PĖRGADITJET
PROFESIONALE

KURSE - SEMINARE - LIGJERATA

I.KURSE DHE LIGJERATA NĖ OBSERVATORIUMIN POPULLOR TĖ BONIT
Observatoriumi Popullor i Bonit
1. "EINFÜHRUNG IN DER ASTRONOMIE"
(4 semestra, janar 2006 - dhjetor 2007)
Temat e kursit:
  • PJESA E PARĖ (janar - qershor 2006): Das Sonnensystem in aktueller Sicht.
  • PJESA E DYTĖ (gusht - djetor 2006): Werden und Vergehen der Sterne.
  • PJESA E TRETĖ (janar - qershor 2007): Welteninsel im raum - di welt im Großen.
  • PJESA E KATĖR (gusht - dhjetor 2007): Modelle für unsere Welt.

2. "PATENTĖ PĖR TELESKOP"
(shtator - nėntor 2006)
Temat e kursit:
  • Orientierung am Himmel und Koordinantensystemen
  • Sternscheiben und Sternkalender.
  • Aufbau, Aufatemen und Einrichtubg eines Teleskop,
  • Optik eines Teleskops.
  • Das Aufsuchen und Beobachtungen von Objekten mit bloßen Augen und Feldstecher.
  • Das Aufsuchen und Beobachtungen von Objekten mit einem Teleskop.

3. "AKTUELLE ASTRONOMIE"
(Ligjerata tė rregullta mujore)
  • Kėto ligjerat i mban drejtori i obserwatorit Dr.Jürgen Wirth, ku fillimisht informohemi me tė reja mbrenda muajit nga astronomia e pastaj ligjeroher njė temė e rėndsishme nga astronomia, astrofizika ose kosmologjia.

II.LIGJERATA NĖ INSTITUTIN E ASTRONOMISĖ NE UBIVERSITETIN E BONIT
Instituti
1. "ASTRONOMIE FÜR EINSTEIGER I"
(Semestri dimėror 2007/2008)
Dr. Michael Geffert

2. "ASTRONOMIE FÜR EINSTEIGER II"
- Extragalaktische Astronomie -
(Semestri veror 2008)
Dr. Michael Geffert


3. "EINFÜHRUNG IN DIE EXTRAGALAKTISCHE ASTRONOMIE"

(Semestri veror 2008)
Pėrmbajtja e ligjeratave:
  • Einleitung und Überblick
  • Die Galaxis als Galaxie
  • Die Welt der Galaxien
  • Kosmologie I: Homogene isotrope Weltmodelle
  • Aktive Galaktische Kerne
  • Galaxienhaufen und Gruppen
  • Kosmologie II: Inhomoginitäten im Universum
  • Kosmologie III: beobachtende Kosmologie - die kosmologischen Parametern
  • Das Universum bei hoher Rotverschiebung
4. "FORUM ASTRONOMIE"
(Ligjerata publike tė rregullta mujore)
  • Nė kėto ligjerata ftohen astronomėt shkencėtar mė eminetntė tė institutėve tė njohura jo vertėm nga Gjermania, por edhe nga Zwicėrra dhe Austria, tė cilėt paraqiten me punime shkenėcore nga lėmija e astronomisė.

III.SEMINARE TĖ MAX-PLANCK-INSTITUT PĖR RADIOASTRONOMI E UNIVEZITETIT TĖ BONIT PRANĖ RADIOTELESKOPIT NĖ EFFELSBERG
Instituti
(Seminare njė herė nė vit tėrė ditėn)
Seminare
VAZHDON

AKTIVITETĖT
ASTRONOMIKE

PJESĖMARRJE - ORGANIZIME - BOTIME

I.VITI NDĖRKOMBĖTAR I ASTRONOMISĖ 2009
Takimi i parė nė Bon me 25 janar 2008
  • Qė nga ditėt e para e shpalljes sė Vitit Ndėrkomėtar pėr Astronomie 2009, kur u mbajt takimi i parė nė Argelander-Institut pėr Astronomi e Universitetit tė Bonit, me 25 janar 2008 (Foto:Pjesėmarrėsit e takimit) marr pjesė nė tė gjitha aktivitetet dhe organizimet nė nivel nacional e lokal pėr rrethin e Bonit.
II.ANĖTAR I EKIPIT TĖ QENDRĖS SHQIPTARE TĖ ASTROFIZIKĖ SĖ SHQIPĖRISĖ
Viti Ndėrkombėtar i Astronomisė 2009
  • Nė mesin e 136 vendet e botės, pjesėmarrės nė Vitin Ndėrkombėtar tė Astronomisė 2009, gjendet edhe Republika e Shqipėrisė me koodrinatore Prof. Mimoza Hafizi. Kam nderin e madh qė edhe unė jam anėtar i EKIPIT SHQIPTAR pėr organizimin e aktivitetėve qė organizohenme rastin e kėtij viti tė madh tė astronomisė .
III. GRUPI PĖR VROJTIM PRANĖ OBSERVATORIUMIT
Pėrkujdesja pėr Kullėn e Argelander-s
  • "ARGELANDERTURM"
    ("KULLA E ARGELANER-it")
    ėshtė Observatori i Vjetėr i Bonit i enėrtuar pėr nder tė astronomit tė madh dhe themelusit tė kėtij observatoriumit Friedrich Wilhelm August Argelander (1799 - 1875). Nė ketė kullė astronomike , e cila u ndėrtua nė vitin 1839, filloj Argelander tė banoj qė nga viti 1844 duke e shėndruar atė nė njė oservatorium prej nga ai filloj vrojtimet e para. Ai shumė vitte kishte bėrė matjen e positionit, ndriēimin dhe shpejtėsin e yjeve dhe i kishte pėrmbledhur nėnjė atlas, i cile pėrfshinte reth 350 000 yje.
    Teleskopi nė foto qėndon nė njėren nga kėto kulla (djathta). Ai ėshtė njė Fraunhofer-Refraktor, 1,5 m i gjatė, afėr 80 vite i vjetėr dhe tė mahnitė me pamjet e parqitura me rstin e vrojtimit tė trupave qiellor.
    Grupi vrojtues pranė Observatorit Popullor tė Bonit ka marrė nė mirėmbajtje siē quhet ketė "THESAR I VROJTIMIT TĖ QIELLIT" nė pėrkujdesje.
    Nga ky teleskop kam vrojtuar pėr herė tė parė Jubierin me katėr hėnat e tij qė quhen "Hėnat e Gagilei-t" si dhe planetin e mrekullueshėm Saturn.
Zėnja e Diellit me 1.08.2008

Aktivitetet
VAZHDON



VROJTIME TĖ VEĒANTA

Pėr ēdo njeri ėshtė shumė emocionale dhe i papėrshkrueshėm momentet kur me njė instroment astronomik pė tė vrojtuar trupat qiellor, parasegjithash trupat e Sistemit Diellor - planetėt.

Por nėse ky njeri tani mė ėshtė i paisur edhe me njohuri astronomike, ėshtė edhe njė pėrgjegjėsi e lartė individuale tė jep edhe shpjegime shkencore mbi atė ēka edhe po vrojton. Nga kurreshtja e madhe pėr astronomi si shkencė mė e vjetėr natyrore dhe falė interesit tim pėr fizikė bėrdhamore, pėrkatėsisht pėr fiziken e grimzave elementare zbulova fshehtėsitv e lidhjes shumė tė ngushtė tė kėsaj lėmije me astronominė moderne, si astrofizika dhe kosmologjia.

Mėnjėherė pas anėtarsimit nė Observatoriumit Popullor tė Bonit (Volkssternvarte Bonner ) fillova me njė kurse prej katėr semestra, pastaj kursin mbi lejen pėr pėrdorim tė teleskopit prej tre muajsh, pasoj menjėher themeluam njė grup nga ky observatorium pėr vrojtimin e ngjarjeve astronomin ("Arbeitsgemeinschaft Beobachtungen") dhe mirėmbajtje e teleskopit historik, qė gjendej nė kullėn e observatorit tė vjetėr tė Bonit (Argelanderturm), tė ndėrtuar nė vitin 1844 e ku kishte punuar astronomi shumė i famshėn Friedrich Wilhelm August Argelander (1799-1875).

Pas shumė vrojtimeve amatore qė bėnim, sa pėr tė ditur me e djetuar teleskpin drejtė objektėve astronomike, siē ishin vrojtimi i sipėrfaqės sė Hėnės, vrojtimi i galaktikės sonė fqinje Andromeda , yllėsis Plejadatė, pastaj ngjarjeve astronomike si zėnja e Diellit dhe e Hėnės , filluam vrojtime profesionele. Nė vjeshtėn e vitit 2007 u inkadrove edhe grupit profesionel pėr vrojtime publike »BONNER STERNENHIMMEL«, i cili grup vepron me njė bashkėpunim tė ngushtė me institutin pėr astronomie tė universitetit tė Bonit, qė mban me krenari emrin e astronmit Argelander (Argelande - Institut für Astronomie der Universität Bonn),e qė posedonte njė teleskop shumė mė tė madh dhe qė mund tė vrojtohje shumė mė thellė nė gjithėsi.

Nė tė njėjten kohė vazhdova ti ndjeki ligjerata nė lėmin e astronomisė tek Dr. Michale Geffert, astronom ligjerues nė institutit nė fjalė, pėr dy semastra me radhė (semestri dimėror 2007/2008 dhe atė veror 2008). Dr. M. Geffert tani ishte zgjedhur edhe koordnator nė niveli nacional gjermen pėr pėrgaditje dhe udhėheqje tė tė gjitha aktivitetėve me rasti e Vitit Ndėrkombėtat pėr Astrnomie 2009.

Kėshtu qė unė nga dita e pėr ju bashkangjita kėtyre aktivitėteve sie anėtar i Observatoriumit Popullor tė Bonit si nė nivel nacional ashtu edhe nė atė regional pėr Bon me rrethinė.

Nė semestrin veror 2008 marr pjesė nė ligjeratat "Einführung in die extragalaktische Astronomie" tek astrofizikanti shumė i njohur Prof. Peter Schneider, drejtor i Institutit pėr Astronomie "Argelander" e Universitetit tė Bonit.

Ndėr vrojtimėt e mija shumė tė veēanta tė deritanishme me teleskop janė:
  • VROJTIMI I JUPITEIT DHE KATĖR HĖNAVE TĖ TIJ - HĖNAT E GALILEUT
    ( 26 korrik 2006 me teleskop nga Argelanderturm )
    Ky moment nė jetėn time ėshtė shumė i vėshtirė tė pėrshkruhet, ngse ishte hera e parė qe me njė teleskop ju dejtova qielleit. Mrekullia ishte se vrojtoja drejtėpėrdrejt sipėrfaqen e tJupiterit asthu isha mėsuar ta shof nė librat dhe revistat profesionale shkencore pėr astronomi kėtu nė Gjermani. Shumė i mahnitshėm ishte fakti, se mundesha ti shof gjithashtu tė katėr Hėnat tij, ashtu siē i kishte parė Galileu Galilei para mėse 400 vitesh. Galileu ishte astronomi i parė qė i kishte vrojtuar kėto Hėna dhe njihen si "Hėnat e Galileu".
    Me 29 gusht 2008 , tani si njėri nga organisatorėt e grupit pėr vrojtime publike »BONNER STERNENHIMMEL«, tek bėnim pėrgaditjet pėr aktivitetėve tė vjeshtės, mu dha rasti pjer teleskopit mė tė madh nga Argelander-Institut für Astronomie pėr herė tė dytė dhe me njė pamje shumė tė mirė tė vrojtoj Jupterin me kėto katėr Hėnat e Galileut.

    Hėnat e Galileit

    Vrojtuesitė: Andeas-Gerhard Maul, Abdyl Berisha dhe Guido Böddicker
    Fotogafimi: Andeas-Gerhard Maul


  • VROJTIMI I SATURNIT
    ( 5 mars 2007 )
    Ky ishte takimi i parė i grupit tani tė formuar pranė Observatorit Popullor tė Boni ("Arbeitsgemeinschaft Beobachtungen") pėr vrojtime profesionale. Prej orės 20:00 deri 21:00 na u dha mundėsi qė ta vrojtojmė Saturnin me telskopi nga Argelanderturm.
    Fati ishte shumė i madh, qė qielli ishte shumė i kthellėt, kėshtu qė kishim mundėsi nė detaje ta shihnim sipėrfaqen e Saturnit. Mahnitėse ishin unazat e Saturnit, ku mundeshim tepėr i shifnim edhe njyrat e tyre tė nryshme shumė tė mrekullueshmė.
    Ky ishte vrojtimi i parė i saturnit nė jetėn time.
    I fazinuar nga kjo, porsa erdha nė shtėpi hyra nė internet pėr ta gjetur atė fotografi tė Saturnit, qė mė sė shumti i pėrgjigjej asaj pamje tė tij, qė e kisha vrojtuar me teleskop. Dher deri sa ketė po ju shpegoja fėmijeve tė mijė, djali im 11 vjeēar Kushtimi aq u mahnit, sa qė pa patur durim me pyeti: "Po a muj babė une me udhėtue me biēikletėn time pėrmbi unazat e Saturnit?".

    Saturni

    Der Saturn auf einer Aufnahme des Weltraumteleskops Hubble.


  • MBULIMI I NJĖ YLLI NGA ANA E HĖNĖS
    ( 22 dhjetor 2007 )
    Kėsaj radhe qielli ishte shumė i ktjellėt dhe se Hėna ishte e plotė. Kjo na dha mundėsi qė mundėsia pėr njė kohė tė gjatė ti vrojtojmė relievėt e sipėrfaqės sė saj.
    Ishte momenti i parė nė jetė qė vrotoja drejpėrdrejti se si Hėna mbulonte njė yll. Ishte diēka shumė emocionale. Thjeshtė njė vrojtim i mrekullueshėm.
    Kraterėt e Hėnės pėr tu vrojtuar ishte edhe njė rast i mirė me 18 shkurt 2008 . Psaēerisht u pėrqendruam nė vrojtimin e njė krateri tė madh , qė quhej Krateri i Schickard-it.
    Saturni

    Pjesa anėsore nė jugperendim tė Hėnės.


BIG-BANG   TELESKOPAT E GALILEIT   RADIOTELESKOPI I EFFELSBERGUT   MREKULLITĖ E UNIVERSIT   RRUGA E QUMĖSHTIT   MISIONI HAPĖSINOR "APOLLO 11"   MREKULLITĖ E SATURNIT   NJOHURITĖ THEMELORE MBI UNIVERSIN   AUTOBIOGRAFIE E SHKURTĖR   INTERVISTA   KONTAKT